Maandelijks archief: maart 2015

Bronzen schervenkoekjes – bevat gluten

Bronzen schervenkoekjes

Dit unieke en zelf bedachte archeologische gebak heb ik speciaal ontwikkeld voor de tentoonstelling “Van hun voetstuk” over Romeinse beelden in museum het Valkhof te Nijmegen. In deze prachtige tentoonstelling wordt duidelijk gemaakt hoe de bronzen standbeelden van bijvoorbeeld de Romeinse keizers werden gemaakt en wat voor betekenis ze destijds hadden voor de mensen in onze streken.

Ter gelegenheid van de opening van deze tentoonstelling werd ik gevraagd door Gemma Jansen, de gastconservator, om een paar honderd koekjes te presenteren.
Het was een hele klus om elk handmatig gevormd koekje te laten lijken op een bronzen fragment van een standbeeld.
De kleur van de koekjes moest vrij donker zijn. Hiervoor koos ik volkorenmeel met koekkruiden en donkerbruine basterdsuiker.
Een turkoois glazuur maken de koekjes echt gelijkend op brons.
Voor deze kleur heb ik o.a. gebruik gemaakt van snoepgoed met een blauw kleurlaagje want een natuurlijke felle blauwe voedselkleur is er niet. Tarwegras zit vol chlorofyl en leverde de natuurlijke groene kleurcomponent.
De bronzen koekjes werden allemaal verschillend van vorm, er waren o.a. neuzen, tenen, vingers en oren bij, verder plooistukken van kleding en haarkrullen. De inspiratie voor de vormen kreeg ik uit boeken met foto’s van standbeelden en foto’s van de fragmenten, die in werkelijkheid maar heel klein zijn, 4 tot 5 cm.

Het was een heel bijzondere ervaring om deze schervenkoekjes te maken en ze  in een museum bij de echte, duizend jaren oude, bronzen fragmenten werkelijk te kunnen opeten en te zien hoe iedereen ervan genoot!

koekjes bij de koffie

koekjes bij de koffie

koekjes in de maak

koekjes in de maak

 

 

 

 

 

 

Wat heb je nodig om de bronzen schervenkoekjes te maken?

bronzen schervenkoekjes gemaakt voor Valkhofmuseum

bronzen schervenkoekjes
gemaakt voor museum het Valkhof

200 gram plantenmargarine
160 gram donkerbruine basterdsuiker
20 gram sinaasappelsuiker 
2 eetlepels koekkruiden
2 theelepels/ 7 gram bakpoeder
1/2 theelepel zout
200 gram gezeefd volkoren tarwemeel
200 gram tarwebloem
1 losgeklopt ei

 

De bereiding:

Uit dit recept maakte ik ongeveer 50 schervenkoekjes, dit waren 2 grote bakplaten vol. Je kunt het recept ook halveren voor 25 stuks.
Snij de margarine in kleine blokjes en mix dit snel samen met de basterdsuiker en de sinaasappelsuiker in een grote mengkom met een mixer tot een gladde massa. Dit moet niet luchtig geklopt worden, alleen goed de margarine door de suiker mengen zonder klontjes.
Zeef de koekkruiden, het bakpoeder en het zout en voeg deze toe samen met de gezeefde meelsoorten aan het margarine-suikermengsel.
Meng alles met de hand tot kruimels en voeg dan het ei toe.
Kneed tot een soepele deegbal en laat deze ingepakt in huishoudfolie een uur rusten op een koele plaats.

Daarna het deeg kort doorkneden en uitrollen tot een gladde en soepele deegplak van minimaal 5 mm.

Het vormen van de schervenkoekjes:

Verwarm de oven voor op 175 graden Celsius als je bijna klaar bent met het vormen.
Maak eerst scherfvormen van het deeg met behulp van sjablonen van waarheidsgetrouwe schervenvormen. Boetseer per bakplaat 4 tenen of vingers, 2 oren en 2 neuzen. Imiteer de scherven van plooistukken van kleding, haarlokken, diverse versieringen van kleding. Gebruik hiervoor o.a. mesjes, vorken, lepels, spatels en een grove nieuwe kam.
Laat je vooral inspireren door de tentoonstelling van het Valkhof.
Maak diepe groeven in het deeg. Werk hierbij niet al te subtiel want het deeg rijst iets uit bij het bakken.
Bak de scherven maximaal 10 minuten  tot gebronsd bruin en licht gekaramelliseerd aan de onderkant. Dikkere stukken zoals neuzen en tenen 1 minuut langer laten bakken. Laat de scherven afkoelen op een rooster en glazuur ze daarna voor een bronzen patina.

 Afmaken van de koekjes met bronzen glazuur:

tarwegras voor de groene kleur,
circa 40 gram poedersuiker,
de kleurstof van blauw snoepgoed met een suikerlaagje (snel afweken in een klein kommetje met een halve lepel water)
De blauwe en de groene kleurstof en het poedersuiker mengen met water tot een dun strijkbaar turkoois glazuur. Water kan voor een deel vervangen worden door  citroen- of limoensap.

Dit vloeibare glazuur opbrengen met een haren bakkwast, het lijkt net schilderen! De diepe groeven van de koekjes open laten voor het contrast met de koek-ondergrond.
Laat het glazuur minimaal 1 uur drogen voordat je de koekjes kunt inpakken in een goed sluitende trommel.

Koekkruidenmengsel voor het bronzen schervengebak:

Dit koekkruidenmengsel draagt bij aan de juiste kleur en de lekkere smaak van de bronzen koekjes.
Neem hiervoor 4 eetlepels kaneel, 12 peulen kardemom waarvan je de zaadjes uit de peul vijzelt, 1 eetlepel gemberpoeder , 1 theelepel mahleb, ¼ theelepel nootmuskaat en ¼ theelepel kruidnagel.

Advertenties

Appeltaart met kaneelsiroop – glutenvrij

Iedereen is dol op  appeltaart en zeker als je deze smeuïge glutenvrije variatie proeft, zul je ervan genieten. Hij is vrij snel klaar en geurt heerlijk bij het bakken. Glutenvrije cake kan droog uitvallen maar daar heb ik enkele maatregelen tegen genomen, geïnspireerd door halva, een amandelgriescake uit Griekenland en Turkije. Deze wordt direct na het bakken als hij nog warm is, overgoten met een kruidige suikerstroop waardoor hij lekker sappig wordt. Doordat deze taart ook appelstukjes, rozijnen en sukade door het hele deeg heeft, blijft hij zeker sappig en vol smaak. Ik heb een lekkere feestelijke en lichte meelmengeling gemaakt van maismeel, rijstemeel en havermeel die prachtig bruin bakt en een lekkere korst geeft. Het kaneelsiroopje maak je als de taart in de oven staat. Kies voor de appeltaart glutenvrij meel en bakpoeder.
Als gastcolumniste voor het blog van Sightdish heb ik  een extra glutenvrij gebakrecept voor Pasen gemaakt. Dit is een glutenvrije amandeltaart met abrikozen en vind je hier. Als paasbrood kun je ook dit kerstbroodrecept maken van de blogpost van afgelopen december.

glutenvrije appelcake met kaneelsiroopje

glutenvrije appelcake met kaneelsiroopje

Wat heb je nodig voor de glutenvrije appeltaart met kaneelsiroop?

 vulling:
2 grote appels
30 gram sukade
75 gram donkere rozijnen
deeg:
100 gram plantenmargarine
100 gram suiker
10 gram vanillesuiker
10 gram citroensuiker
2 eieren
75 gram/cc (groene) thee
120 gram/cc sojayoghurt
1 eetlepel sinaasappellikeur
1 eetlepel citroensap
100 gram volkorenrijstemeel
50 gram havermeel
150 gram fijn maismeel
1/2 theelepel fiberhusk
2 theelepels bakpoeder

De bereiding:

Vet een springvorm in van 20 cm doorsnede in en strooi er wat maismeel in.
Wel de rozijnen in (groene) thee gedurende 10 minuten en droog ze daarna. Bewaar de thee voor in het deeg. Je kunt ook andere thee nemen maar ik koos groene thee vanwege de lichte  kleur. Schil de appel en maak er 1 centimeter grote blokjes van. Bedruppel ze met wat citroensap tegen verkleuring. Zet dit even apart bij de afgewogen sukade en de gewelde rozijnen.
Verwarm de oven voor op 175 graden Celsius. Zet een vuurvast bakje water in de oven voor stoomvorming. Pas op bij het openen van de oven voor de  hete stoom.
Mix de margarine in een grote mengkom met de suiker en de smaaksuikers. Voeg dan de eieren een voor een toe.
Weeg  de meelsoorten, de fiberhusk en de bakpoeder, zeef alles en meng door elkaar.
Voeg het meelmengsel nu toe in drie delen aan de margarine-suikermassa. Voeg dan ook de (groene) thee, de (soja)yoghurt, de likeur en het citroensap toe in drie delen. Dus om en om meel en vocht zodat het deeg luchtig blijft. Als laatste schep je er de vulling door van appelstukjes, sukade en rozijnen.

Schep nu met een rubberen spatel het beslag in de springvorm en strijk de bovenkant glad.
Laat de appeltaart 45 minuten bakken tot hij goudbruin is en een sateprikker er droog uitkomt als je hem in het midden van de taart steekt.

Ondertussen maak je de kaneelsiroop.

Kaneelsiroop

100 cc/1 deciliter water laten koken, 50 gram suiker hierin oplossen met een kaneelstokje en een theelepel citroensuiker. Dit geheel laten laten trekken en inkoken tot het wat dikker wordt, gedurende 10-15 minuten. Af en toe roeren en er bij blijven. Deze siroop kun je na het bakken voor een groot deel over de taart druppelen.
Direct na het uit de oven halen van de appeltaart zet je de springvorm op een vuurvaste ondergrond en bedruppel  je de warme taart lepelsgewijs over het gehele oppervlak met de kaneelsiroop. Je kunt met een sateprikker enkele keren door de taart prikken om de siroop nog beter te verdelen. Kijk goed of de siroop wordt opgenomen en er niet bovenop blijft liggen. Als er nog wat kaneelsiroop overblijft kun je die later ook nog serveren bij de taart.

Maak na het begieten met siroop de springvorm los en laat de appeltaart uitdampen op een rooster. Hij kan op de springvormbodem blijven staan zodat je hem makkelijk kunt verplaatsen.
Na het afkoelen de taart goed verpakken in aluminiumfolie tegen uitdrogen.

Heel lekker bij een feest of verjaardag.

Gifkoekjes voor Seneca van Agrippina – bevat gluten

Dit filosofische recept met een knipoog is geïnspireerd door de filosofiecursus over Seneca bij Rubico waarbij we zijn “Brieven aan Lucillius” lazen. Hierbij werd o.a. de verantwoorde omgang met de eigen sterfelijkheid besproken en de principiële mogelijkheid van zelfdoding. Agrippina, moeder van keizer Nero, heeft in mijn fantasie haar vijand Seneca een recept gestuurd voor een bijzonder gifgroen Egyptisch gebak. Seneca vermoedt niet dat dit wel eens dodelijk kan zijn bij het opeten en bedankt haar voor dit geschenk in onderstaande brief in zijn typerende literaire stijl met veel overpeinzingen.

Seneca groet Iulia Agrippina

Vraag je wat naar mijn mening, Agrippina, de voeding is die jij moet gebruiken? Jouw zwakheid om je te bezondigen aan zoetigheden heeft je omvang doen vergroten en dit bevalt je niet. Ook niet mijn opmerking daarover en dat via het genot de verkeerde neigingen makkelijk binnen sluipen. Dit spijt me. Het lijkt me een goed idee om onze tweestrijd bij te leggen. Het deed mij genoegen dat je me weer een brief schrijft, ga met hen om die je beter kunnen maken. Dat is namelijk een wederkerig proces, mensen leren zelf terwijl ze een ander iets proberen te leren.

Het Egyptische recept wat je meestuurde in je brief laat ik op dit moment bereiden door mijn kok. Je vroeg of hij daarbij alle instructies precies wilde volgen. Ook voor het nuttigen door mijzelf gaf je precieze aanwijzingen. Nauwkeurigheid is iets wat me aanstaat. Het is als met goede boeken lezen, dit moet met aandacht en in alle rust.

Ik herinner mij: een recept is als het proeven aan wat de geest verlicht en stimuleert. De groene lichtgevende vulling van jouw koek is bijzonder en is op smaak gemaakt door een tovermiddel, zeg je.

Hecaton zegt hierover: Ik zal je een tovermiddel voor de liefde geven waar geen drankje, geen kruiden, geen toverspreuk van een heks aan te pas komt: als je bemind wil worden, bemin dan.

De liefde, Agrippina, daarop verheug ik mij niet meer. Deze hartstochtelijke wensen heb ik achter mij gelaten. Op mijn hoge leeftijd, waarbij mijn tanden aan het uitvallen zijn, vind ik andere genoegens. Gezond, sober en zacht eten horen daarbij.

De kok moet volgens jou na de bereiding goed zijn handen reinigen. Ook ik ben van mening dat niets de gezondheid in betere orde brengt dan de goede gewoonte van hygiëne.

Alléén de koek opeten, niet delen met anderen zeg je. De een vat dit zus op, de ander zo. Zelf ben ik van mening dat je de beste maaltijd deelt met mijn vrienden van Rubico, maar daar ik op het moment alleen en teruggetrokken in Campanië leef, zal ik je advies opvolgen.

Rust nemen na het nuttigen van de koek, vervolg je, want bij elke genieting wordt het meest aangename moment daarin opgeschoven naar het einde. Ik ben van oordeel dat in de levensfase waarbij ik al met een been in het graf sta, er nauwelijks behoefte meer is aan genoegens.

De koek is volgens jou gezond en goed voor de stofwisseling, na het eten zal een diepe rust over me neerdalen. Ik zal de uitwerking van de koek op mijn lichaam bestuderen, verder zoek ik graag de rust op.

Vraag je me advies over de voedingswaarde van jouw koek en of die sober genoeg is om jouw omvang te doen slinken? Zo is het goed, Agrippina, een overmaat aan eetlust loopt uit op vetzucht en daarom moet dit vermeden worden, niet uit oogpunt van zelfbeheersing, maar van gezondheid. We moeten onze toevlucht nemen over het nadenken over hoe te veel eten kan worden voorkomen. Door veel te eten wordt de scherpzinnigheid afgestompt.

Overigens vind ik dat je de kracht van je geest kunt beproeven door eens vier of vijf dagen te verblijven in de tuin van Epicurus. Daar neem je genoegen met een minimum aan water en gepelde gerst of gerstebrood. Dan zul je, gestoken in eenvoudige maar schone kleren, tegen jezelf zeggen: Is dit nu zo moeilijk? Na dit verblijf zul je inzien dat je om verzadigd te worden, koeken niet meer nodig hebt. De hortus van Epicurus stilt de honger en lest de dorst met natuurlijke en kosteloze remedie. Intussen zal Epicurus zeggen: Te veel eten is een beetje sterven. Oefen voor de dood. Wie daartoe aanspoort, spoort aan tot het oefenen voor de vrijheid. Wie heeft leren sterven, staat boven het bereik van elke macht.

 

Satis est. Met mij gaat alles goed en ik hoop van u hetzelfde.

gifkoekjes  voor Seneca

gifkoekjes voor Seneca

Gifkoeken van Agrippina voor Seneca, een oefening in het sterven

 Men neme:

100 gram boter
115 gram suiker
½ losgeklopt ei
sinaasappelrasp van 1 sinaasappel
mespunt zout
¼ theelepel curcuma longa
1 lepel poeder van gerstegras
2 gram bakpoeder
100 gram gerstemeel
100 gram speltmeel
50 gram amandelmeel
40 gram citrus medica

 Bereidingsadvies voor de kok van Seneca:

groen gifkoekjesdeeg

groen gifkoekjesdeeg

Meng eerst de boter goed met de curcuma longa, wrijf dit 100 keer goed door. Voeg dan de suiker toe en wrijf dit ook 100 keer door. Voeg dan het ei en de sinaasappelrasp toe en wrijf nogmaals 100 keer. Meng alle droge bestanddelen, behalve de citrus medica!, zeef ze en voeg ze dan toe en meng dit met de hand tot een samenhangende bal.

 

Voeg dan pas de citrus medica toe en meng deze zorgvuldig door het deeg onder het uitspreken van: “venenum abracadabrum”.

Laat dan alles op een koude plek staan en spoel je handen goed af. Verdeel de koek in kleine stukken op een met gerstemeel bestoven tafel en maak er een vorm van naar keuze. Bak de koeken in een warme oven (175 º Clodius) in 15 minuten goudgroen.
Niet voorproeven!

Van deze koeken wordt men niet (meer) dik.

© 2014, Inostrate, kok domus Seneca,

Bonbonkoekjes – glutenvrij

In dit mooie chocoladekoekje proef je een lekkere sinaasappelsmaak. Dit koekje is niet vet, er zit weinig (lactosevrije) roomboter in en de chocoladesmaak komt van de cacaopoeder. De koekkruiden verhogen de smaak zodat je een heerlijk en feestelijk koekje krijgt. Boekweitmeel en rijstemeel zijn de glutenvrije meelsoorten in dit bonbonkoekje en deze meelsoorten maken dit koekje onweerstaanbaar.
Lekker met een verjaardag of straks met Pasen.
Kies voor glutenvrije meelsoorten en bakpoeder.

glutenvrije bonbonkoekjes

glutenvrije bonbonkoekjes

Wat heb je nodig voor 28 stuks bonbonkoekjes?

115 gram boekweitmeel
60 gram volk. rijstemeel
5 gram bakpoeder
mespunt zout
1/4 afgestreken theelepel fiberhusk
25 gram cacaopoeder
1 theelepel koekkruiden
50 gram lactosevrije roomboter in blokjes
90 gram kristalsuiker
10 gram sinaasappelsuiker
1 eetlepel cointreau
1 lepel sinaasappelsap
1 ei
1 eidooier
garnering:
enkele lepels geraspte kokos
28 noten en amandelen

De bereiding:

Zorg dat de roomboter op kamertemperatuur is.
Vermeng en zeef in een mengkom de meelsoorten, bakpoeder, zout, fiberhusk, cacaopoeder en de koekkruiden.
Voeg dan de boter toe en meng alles goed met een mixer of keukenmachine.
Doe daarna de suikers, de cointreau en het sinaasappelsap erbij en het ei en de eidooier en meng tot een samenhangend en glad deeg. Is het te droog voeg nog wat druppels sinaasappelsap toe. Laat dit even rusten en stevig worden.
Verwarm de oven voor op 175 graden Celsius.
Kneed het deeg even door en maak er een mooie ronde rol van met een lengte van 40 centimeter. Rol deze rol door de kokosrasp. Snij de rol in ongeveer 28 stukjes van 1 1/2 centimeter dikte. Druk in elk bonbonkoekje een noot of amandel.
Bak de koekjes in maximaal 10 minuten gaar. Ze zijn dan iets gebarsten, ruiken lekker naar chocolade en de kokosrasp is lichtbruin geroosterd.

Lekker bij een feestje bij de thee of koffie.

Lactosenieuws
In dit recept heb ik lactosevrije roomboter gebruikt van het merk MinusL, verkrijgbaar bij de Jumbosupermarkt in het boterschap.

lactasetabletten

lactasetabletten

lactosevrije roomboter

lactosevrije roomboter

Mocht je bij een etentje graag een toetje of gerecht nemen waarin lactoserijke producten zitten ( zachte kaassoorten, ijs, kwark of yoghurt) dan kun je een potje met 30 capsules kopen bij het Kruidvat, met hierin het lactase-enzym wat de melksuiker of lactase afbreekt.
Ze heten lactolerantie capsules, zijn voordelig geprijsd en geven vrijheid in je dieet. Meer informatie hierover lees je in dit blog van Sightdish..

Boekennieuws:
Een toegankelijk en goed boek vol wetenswaardigheden over hoe je darmen werken is:
De mooie voedselmachine van de jonge schrijfster en arts in opleiding Giulia Enders. Een aanrader voor iedereen met coeliakie of een lactoseintolerantie.

 

Liviakoekjes – bevat gluten

Door het volgen van de Rubicocursus over Romeinse keizerinnen en hun rol aan de top van archeologe Gemma Jansen werd ik geïnspireerd tot het maken van deze Liviakoekjes. Livia was de beeldschone vrouw van de Romeinse keizer Augustus en leefde van 58 voor Christus tot 29 na Christus. Zij was een rijke en machtige vrouw met veel politieke invloed en werd een rolmodel voor latere keizerinnen.
Er komt met dit recept een nieuwe categorie bij mijn blog: archeologische koekjes. De potschervenkoekjes die ik eerder heb gepubliceerd waren een succes. En er komen  vast nog een aantal historisch verantwoorde koekjes langs dit jaar! De Liviakoekjes zijn gebaseerd op de afbeelding van een gesneden steen met haar beeltenis, de Liviacamee. In het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden was een tentoonstelling met deze steen in 2014. Typerend voor Livia is haar ingewikkelde haardracht met krullen, vlechtwerk en knotje waardoor ze herkenbaar is op munten en standbeelden. Via de interessante youtubefilmpjes van Janet Stephens vind je hoe deze Romeinse haardrachten gemaakt werden.

liviakoekjes arch klein

Liviakoekjes op schaal

De gebakken ondergrond van de Liviakoekjes bestaat uit een donker en stevig koekdeeg. Daarbovenop komt de tekening met wit decadent chocoladeglazuur.

Wat heb je nodig voor de ondergrond van de Liviakoekjes?

75 gram plantenmargarine
100 gram appelstroop
100 gram donkerbruine basterdsuiker
2 eetlepels sinaasappelsuiker 
200 gram tarwebloem
200 gram gezeefd volkorenspeltmeel
1 theelepel gezeefd bakpoeder
2 eetlepels koekkruiden
1/2 theelepel zout
bovenstaande samenvoegen en dan pas
1 ei en
4 eetlepels water

De bereiding:

De margarine, de appelstroop en de suikers samen verwarmen, niet koken, alleen laten smelten op laag vuur in een pannetje en afkoelen tot lauwwarm. Meel en kruiden toevoegen en mengen. Daarna het ei toevoegen en het water en weer goed doorkneden. Het stevige deeg goed doorkneden met de hand en 30-60 minuten laten staan, ingepakt in huishoudfolie.
Verwarm de oven voor op 175 graden Celsius.
Nadat het deeg even heeft gerust ga je het doorkneden en uitrollen met een deegrol tot een gladde en soepele plak van minimaal 7 mm dikte, Eventueel nog iets water toevoegen als het deeg niet soepel genoeg is.
Steek hiervan rondjes uit met een glas van 7 cm. doorsnede en leg deze op een bakplaat met bakpapier.
Bak de Liviakoekjes gedurende 8 minuten bij 175 graden Celsius.

De tekening van Livia overbrengen op het koekje:

poedersuikertekening op de koek

poedersuikertekening op de koek

Druk de foto af of bekijk hem in een boek of tijdschrift. Neem deze zo abstract mogelijk over op transparantpapier. Druk daarna met een naald gaatjes in de tekenlijnen en teken een cirkel van 7 cm. om de tekening zodat je het precies op het koekje kunt plaatsen.
Leg de geperforeerde tekening op elk koekje en bestrooi deze met wat poedersuiker en druk dit door de gaatjes. Je krijgt zo de tekening op de koekjes.
Neem nu een decoratiepen voor glazuur en en vul die met het witte chocoladeglazuur. Het recept staat hieronder.
Teken de afbeelding van poedersuiker na en laat de glazuur zeker een uur uitharden.

Livia in chocola

Livia in chocola

Garneren met een witte chocoladeglazuur:
Het recept voor dit glazuur is niet lactosevrij.
Hiervoor heb je nodig:
1 eetlepel boter of plantenmargarine
28 gram witte chocolade (4 blokjes van een reep van 100 gram)
125 gram poedersuiker
2 eetlepels melk
Smelt de witte chocolade au bain marie en voeg hierbij de boter. Voeg de poedersuiker toe en de melk en roer dit goed tot een gladde massa. Vul hiermee de decoratiepen en teken het profiel van Livia op de koekjes door de poedersuikerlijnen te volgen. Dit vereist wel enige oefening dus probeer eerst de techniek uit op een ander oppervlak.