Maandelijks archief: december 2016

Rotsjes van Nietzsche – bevat gluten

Gebak geïnspireerd door bergen

Met de filosofieschool Rubico maakte ik in juni 2016 een groepsreis naar het Zwitserse dorp Sils Maria. Hier verbleef de filosoof Friedrich Nietzsche vele zomers en wandelde door de omgeving, ontmoette vrienden en schreef een aantal van zijn beroemde boeken.  Het landschap met imposante bergen en blauwe luchten inspireerde Nietzsche tot een gedicht genaamd Sils Maria waarvan ik  weer een bewerking heb gemaakt in de vorm van de onderstaande Zarathoespraak. Hiermee dankte ik ons reisgezelschap voor onze gezamenlijke boeiende wandel- en speurtocht naar de inspiratie van Nietzsche. Als kleine verduidelijking van dit gedicht voor degenen die Nietzsche niet zo goed kennen: hij hield van Zwieback (een soort beschuit) en van een droge worstsoort die hij per post toegestuurd kreeg door zijn moeder.

Zarathoespraak te Sils Maria

Hier zat ik eenzaam, wachtend, wachtend, – op mijn gemak
Tussen rotssteengroepen en gladde steile wegen
Genietend van het spel van wolken in het blauwe hemeldak
Niet uitgehongerd maar verzadigd door de Zwieback
En voortreffelijke worst die moeder zond
Verwonderd, hoe ben ik hier gekomen?
Ik bleef niet op vlakke bodem
Klimmen moest ik over honderd treden
Al dansend liep ik van de berg weer naar benee
Kom ik dan niemand dansend tegen?
En opeens, vrienden! werd één tot twee –
– En Rubico kwam, en nam mij mee…

 


Nietzsche wandelde vaak langs het meer van Sils Maria en kreeg bij een rots inspiratie voor zijn boek: Aldus sprak Zarathoestra. De vorm van deze speciale rots inspireerde mij tot het maken van een met spijs gevuld koekje.

nietzsche-rotsjes-kl

de rotsjes van Nietzsche, met een zachte vulling van spijs

 Wat heb je nodig voor 18 rotsjes van Nietzsche?

250 gram tarwebloem
4 gram bakpoeder
100 gram lichte basterdsuiker
1/2 theelepel kaneel
10 gram citroensuiker
1/4 theelepel zout
100 gram roomboter in blokjes
1 ei
1 theelepel water
om te bestrijken:
1/2 ei
vulling:
50 gram walnoten in stukjes
90 gram amandelmeel
70 gram lichte basterdsuiker
50 gram losgeklopt ei
10 gram citroensuiker
2 druppels amandelessence (dr.oetker)
garnering:
1/2 losgeklopt ei
2 eetlepels maanzaad

De bereiding:

Maak eerst de spijsvulling: hak de walnoten klein, en meng dit met het amandelmeel, de basterdsuiker en de citroensuiker, de amandelessence en het ei. Laat dit afgedekt opstijven. Dit kan al daags tevoren gemaakt worden maar niet langer want er zit ei in.
Maak vlak voor het bakken bolletjes vulling van 12 gram per stuk en leg ze op een bord.
Maak het deeg door de bloem en het bakpoeder samen te zeven in een kom.
Voeg dan de basterdsuiker, de citroensuiker, kaneel en het zout toe en meng alles goed.
De blokjes boter kunnen er bij en meng dit samen met de hand snel tot een kruimelige massa.
Voeg dan als laatste het ei toe en het water en meng dit tot een soepel deeg.
Laat dit afgedekt een uurtje opstijven zodat je het straks goed kunt verwerken.

Rol het deeg uit tot een vierkante lap van ongeveer 4 millimeter dikte, niet dikker.
Snij hier 18 vierkantjes uit van 9 bij 9 centimeter en snij elk vierkant doormidden tot 2 driehoeken. Van de rest deeg kun je nog een paar dikke ongevulde koekjes maken.
Verwarm de oven voor op 160 graden Celsius.
Leg op elk driehoekje een bolletje spijs in het midden. Vouw nu de driehoekjes tot een driekantig rotsje door de zijkanten omhoog en aan elkaar te drukken.
Bestrijk de rotsjes dun met geklopt ei en strooi er een weinig maanzaad over voor het steeneffect.
Bak de Nietzsche rotsjes in 20 minuten lichtbruin en gaar. Laat ze afkoelen op een taartrooster.

Geniet ervan na een flinke (berg)wandeling!

©Inostrate, juni 2016

Nog meer filosofisch gebak voor zeer weinigen op dasanderekoek geïnspireerd door Nietzsche vind je misschien ook leuk om te bekijken:


Zwieback van Nietsche
Antikoek van Nietzsche
De vrolijke koek van Nietzsche

 

Advertenties

Kerstbroodjes – bevat gluten

Vrolijke sterrenbroodjes die flonkeren bij je kerstontbijt of lunch. Met weinig moeite heb je snel een mooi effect door het stevige brooddeeg uit te steken met een stervorm. Ze zijn gemaakt van een fijne meelmengeling vol smaak en de koekkruiden geven er een feestelijke dimensie aan. Het korstje is een tikje knapperig door het maismeel. In de drukke decembermaand kun je de broodjes goed een week van te voren maken, invriezen en oppiepen vlak voor gebruik gaat prima. Hele fijne feestdagen voor alle bloglezers!

een 3 sterren kerstbroodje

stervormige kerstbroodjes

Wat heb je nodig voor 22 sterren kerstbroodjes?

425 gram tarwebloem
25 gram maismeel
25 gram roggemeel
25 gram amandelmeel
9 gram (bakkers)zout
10 gram instant gistkorrels
1 theelepel koekkruiden
10 gram kristalsuiker
10 gram sinaasappelsuiker
275 gram (lactosevrije) warme halfvolle melk
35 gram roomboter of plantaardige margarine
ei om te bestrijken, losgeklopt met 1 theelepel water

De bereiding:

Zeef en meng de meelsoorten in een mengkom zodat het mengsel luchtig wordt. Verwarm de boter en de melk samen tot lauwwarm.Voeg de gist, het zout, de koekkruiden, de suikers en de lauwwarme melk met de boter toe in een kuiltje in het meel en begin te kneden.
Kneed het deeg tot het soepel aanvoelt, minstens 5 minuten, 10 minuten als je het leuk vindt. Dit kan eerst in de kom en daarna op een werkblad. Je mag eraan trekken en duwen om het deeg elastisch en soepel te maken. Het deeg is vrij stevig en plakt niet. Maak er dan een ronde bal van en leg het deeg weer in de mengkom.
Neem een dunne schone grote plastic zak en vouw die om de kom.
Zet alles nu op een warme en tochtvrije plek en laat het deeg ongeveer 1 1/2 uur rijzen tot een luchtig deeg. Lang rijzen zorgt voor een soepel en smakelijk deeg.

Kneed het deeg daarna nog een keer goed door op een droog werkblad. Probeer geen meel of bloem meer toe te voegen, daar wordt het deeg droger door. Alleen als het deeg erg plakt aan je vingers kan dit. Rol het deeg uit met een deegrol tot ruim 1,5 centimeter dikte en steek dit uit met een sterkoekvormpje. Leg de deegsterren op een bakplaat die met bakpapier is bekleed en laat dit afgedekt ongeveer 40 minuten rijzen.

Verwarm de oven voor op 200 graden Celsius.

Bestrijk de deegsterren met ei dat is losgeklopt met wat water. Bak de kerstbroodjes gaar in 15 minuten. Laat ze uitdampen op een taartrooster.
Lekker in de decembermaand met allerlei beleg. Je kunt natuurlijk variëren met vormpjes en ze ook in andere jaargetijden eten.

Dit vind je misschien ook leuk: kerstbrood met amandelspijs

kerstbrood-2016-kl-2

kerstbrood met zelfgemaakte amandelspijs

Kerstbrood met desem en gist – glutenvrij

Dit heerlijke glutenvrije gevulde feestbrood zal goed smaken met Kerstmis of een andere feestdag. Doordat er ook zuurdesem inzit worden de smaken van de koekkruiden en de sinaasappelsuiker die erin zitten versterkt. Bovendien krijgt het brood door de desem ook een stevige broodstructuur. Naast desem zit er gist als rijsmiddel in het deeg. Hierdoor is de rijstijd wat minder lang is dan bij een volledig zuurdesembrood en kost het maken van dit feestelijke brood niet al te veel tijd  in deze drukke decembermaand. Ideaal om eens uit te proberen en te proeven hoe lekker glutenvrij brood kan zijn met zuurdesem erin verwerkt als smaakmaker.
Het glutenvrije feestbrood is gemaakt in een springvorm zodat het de vorm van een stol benaderd, het wordt ruim 4 centimeter hoog. De meelsoorten die ik koos zijn puur en zorgen samen met de sinaasappelsuiker en de koekkruiden in het deeg voor een perfecte combinatie. De feestelijke vulling bestaat uit rozijnen, abrikoos en cranberry’s en past precies in het winterseizoen.
Glutenvrij brood met spijs erín verwerkt is moeilijker te maken en daarom koos ik voor een kerstbrood met een zelfgemaakte amandelspijs die je er apart bij kunt geven. Dit extra recept vind je hieronder.
Kies voor glutenvrije meelsoorten in dit recept met het glutenvrije logo. Voor meer informatie over zuurdesem maken met glutenvrij meel: klik hier.

kerstbrood-glu-snedes-kl

een glutenvrije kerststol met zelfgemaakt amandelspijs

een glutenvrije kerststol met zelfgemaakte amandelspijs

Wat heb je nodig voor een glutenvrije kerststol?

Stap 1: Zorg voor een actieve portie zuurdesem die op kamertemperatuur is. Het moederdeeg voed je de avond voor het bakken bij tot de gewenste hoeveelheid: je neemt 50 gram moederdeeg en vult dit aan met 25 gram havermeel en 25 gram lauw water. Laat dit afgedekt op een warme plaats staan. In de koude wintermaanden kan dit op een pak kranten op een radiator of op een vensterbank boven de radiator.
Stap 2: In de ochtend maak je een voordeeg van:
95 gram volkorenrijstemeel
155 gram maismeel
150 gram havermeel
100 gram zuurdesem van havermeel
400 gram lauw water
20 gram sinaasappelsuiker
Meng in een grote mengkom deze ingrediënten en roer alles goed door elkaar.
Laat dit voordeeg afgedekt met een grote dunne, schone plastic zak 2 uur staan, dan bubbelt het al lichtjes door de werking van het zuurdesem. Dit vind ik altijd prachtig om te zien.

Vet ondertussen een ronde springvorm, doorsnede van 20 centimeter, helemaal in met olie en bekleed deze op de bodem met een cirkel en langs de rand met een reep bakpapier. Zo kleeft het slappe deeg straks niet aan de vorm.
Zet de andere ingrediënten voor stap 3 alvast klaar. Week en was de vruchten voor de vulling en droog ze daarna goed.

Stap 3: na twee uur rusten van het voordeeg
Voeg goed roerend aan het bovenstaande voordeeg in de volgorde van het recept de volgende ingrediënten toe:
4 gram of 1 eetlepel koekkruiden
8 gram bakkerszout
8 gram instant gistkorrels
9 gram fiberhusk
10 gram lichte basterdsuiker
10 gram olijfolie
20 gram cranberry’s
3 gewelde abrikooshelften in stukjes
30 gram rozijnen
-enkele lepels losgeklopt ei voor te bestrijken vlak voor het bakken

Stap 4 en 5: eindrijs en bakken
Meng het voordeeg met de ingrediënten uit stap 3 in de volgorde van het recept. Meng alles heel goed met een siliconen spatel door elkaar en laat het deeg even een paar minuten staan tot een stevig beslag is ontstaan. Schep het dan met een siliconen spatel over in de ingevette en beklede springvorm. Strijk het glad aan de bovenkant met de natgemaakte spatel.
Laat dit deeg nu anderhalf uur rijzen tot het aan de rand van de vorm staat. Dek het af met een grote dunne plastic zak en zet het weer op een warme plek.
Verwarm de oven voor op 200 graden Celsius. Plaats een bakje met water in de oven voor stoomvorming. Let op voor hete stoom bij het openen van de oven.
Bestrijk het deeg net voor het bakken met losgeklopt ei voor een mooie kleur en bak het in de oven gedurende 38 tot 40 minuten. Het brood is dan mooi bruin en geurt heerlijk.
Laat het brood op een taartrooster volledig afkoelen nadat je het uit de vorm hebt gehaald en snijdt het daarna pas aan. Het brood is ook heel goed in te vriezen en dan lekker als je het even in de broodrooster roostert.
Voor het opdienen kun je het brood desgewenst met wat poedersuiker bestuiven. Serveer het in lange sneden met desgewenst de zelfgemaakte amandelspijs erbij. Ook lekker als tussendoortje bij thee of koffie.

Wat heb je nodig voor de zelfgemaakte amandelspijs?
Deze heerlijke amandelspijs wordt niet meegebakken en bevat daarom geen ei om het smeuïg te maken.Het eten van rauw ei kan voedselvergiftiging veroorzaken. Deze spijs wordt smeuïg door de zachte, iets vloeibare honing. Je hebt hiervoor nodig:
50 gram amandelmeel
50 gram neutraal smakende smeerbare bloemenhoning
4 druppels amandelessence (dr. Oetker) dit is geen noodzaak maar wel heel lekker
1/2 theelepel citroensuiker
eventueel iets citroensap

Is de honing te dik dan kun je deze au bain marie verwarmen boven een pan met warm water. Roer het amandelmeel door de honing. Voeg de amandelessence en de citroensuiker toe en roer alles goed door elkaar. Laat dit alles in een afgesloten potje op een koele plaats opstijven. Je kunt deze spijs ook langer van tevoren maken, het is niet bederfelijk en de smaak wordt er nog beter van. Is de amandelspijs toch wat te stijf om te smeren dan kun je voor het serveren wat citroensap gebruiken om hem smeerbaar te maken. Het is leuk om de amandelspijs op te dienen in een kerstvormpje op een schaaltje bij het glutenvrije kerstbrood.

Heel fijne kerstdagen!

kerstbrood-heel-glu-kl

glutenvrij kerstbrood met o.a. rozijnen en cranberry’s als vulling en daarnaast zelfgemaakte amandelspijs

Misschien vind je deze recepten ook leuk voor de feestmaand december:

Specerijenmengsels voor gebak

Weg met vlakke smaken
In de tijd dat ik met  mijn dasanderekoekblog bezig ben geweest heb ik een aantal specerijenmengsels samengesteld en deze heb ik nu verzameld in dit blogbericht. Ik hou van gebak met een goede geur en smaak en gebak (met of zonder) gluten krijgt veel meer karakter door het toevoegen van smaakmakers zoals een specerijenmengsel. Andere smaakmakers die ik veel gebruik zijn de smaaksuikers en deze vind je hier.

dasanderekoek-kl
Specerijenmengsels kennen we ook onder de namen koekkruiden en speculaaskruiden en zijn geliefd door hun aromastoffen. Kruiden is eigenlijk meer de benaming van de groene kruiden uit kruidentuintjes uit gematigde streken maar de benamingen lopen wat door elkaar heen. De zoete kruidenzaadjes uit  gematigde klimaatgebieden zoals bijvoorbeeld venkel  en fijngemalen specerijen van allerlei aromatische plantendelen uit tropische klimaatgebieden zoals kaneel, kruidnagel, kardemom, gemberpoeder, nootmuskaat en koriander zitten bomvol aromatische stoffen. Piment is een bijzondere bes die de smaken van kaneel, nootmuskaat en kruidnagel combineert en ook wel all spice wordt genoemd en dus geen mengsel is.

Waarom zou je zelf specerijenmengsels maken?
Je kunt specerijenmengsels vele malen goedkoper zelf maken als je de onderdelen ervan bij een toko gaat halen of bij een Turkse of Marokkaanse super. Daar zijn alle losse benodigde specerijen  veel  voordeliger te koop in  grotere verpakkingen dan bij een supermarkt. Specerijen zijn namelijk erg duur en een kleine verpakking maakt het weer een factor duurder. Als je zelf samenstelt, kun je ook steeds aanpassingen en variaties maken in de mengsels met specerijen die je lekker of minder lekker vindt. Veel koks en bakkers maken hun eigen kruiden- en specerijenmengsels en bepalen zo het eigen karakter van hun producten. Een idee voor een speciaal cadeautje  is om je zelfgemaakte mengsel in een mooi potje met etiket weg te geven.

Hieronder vind je mijn recepten voor
zelfgemaakte koekkruiden,
speculaaskruiden,
zoete oosterse koekkruiden
en een
pompoenkruidenmengsel.

Voor het afmeten van de hoeveelheden gebruik ik altijd een maatlepelset zodat je resultaat steeds gelijk is. Als je eenmaal de smaak van de mengsels te pakken hebt, is zelf gaan experimenteren en variëren heel leuk en smaakt het naar meer. Je kunt dan je favoriete specerij op de voorgrond laten treden en je minder favoriete ingrediënt  wat afzwakken of weglaten, geheel aangepast aan je eigen smaak.
Gemalen specerijen kun je twee tot drie jaar bewaren als ze goed droog en afgesloten bewaard worden op een donkere plaats. Als ze geen geur meer hebben dan kun je ze beter weggooien want dan hebben ze geen  functie meer.
Veel plezier met het maken ervan!

Zelf koekkruiden maken kan met de volgende mengeling:

4 eetlepels kaneel
12 kardemompeulen ontdoen van de peulenschil en de zaadjes fijn vijzelen in een vijzel; als je de peulen eerst kort roostert in een koekenpan is het eindresultaat nog beter.
1 eetlepel gemberpoeder
1/4 theelepel kruidnagel
1/4 theelepel nootmuskaat
Bewaar het in een klein goed afgesloten potje met een (zelfgemaakt) etiket erop.
Dit mengsel is ook lekker in appeltaart of in Zweedse kaneelbroodjes.

Zoet oosters koekkruidenmengsel

Dit mengsel is een zomerse en meer trendy variant op bovenstaande koekkruiden voor een kruidig gebak. Mahlab is te koop in Turkse en Marokkaanse supermarkten.
mahleb-klein

3 eetlepels koekkruiden
1 eetlepel venkelzaad
1 eetlepel mahlab, oosterse kleine kersenpitjes

Rooster de venkel en de mahlabpitjes kort, al roerend in een koekenpan tot ze lekker gaan ruiken.
Je kunt ook gemalen mahlab nemen maar de geur ervan vervliegt snel dus ik adviseer de hele kleine kersenpitjes, die geroosterd licht naar amandel geuren, zelf te vijzelen en niet te lang te bewaren.
Na het roosteren kun je venkelzaad en mahlab snel en goed fijn vijzelen. Meng de venkel en de mahlab samen met de koekkruiden en je krijgt een zachtzoet en licht naar venkel geurend koekkruidenmengsel. Bewaar het in een goed afsluitend glazen potje met naamsticker erop.

Speculaaskruiden zijn wat pittiger dan koekkruiden en het is eigenlijk een typisch Nederlands mengsel van gemalen specerijen. Lekker in speculaasrecepten natuurlijk.

Een lekker recept voor speculaaskruiden volgt nu:

Meet eerst af en meng dan samen:
40 gram gemalen kaneel
5 gram gemberpoeder
5 gram gemalen kruidnagel
5 gram gemalen nootmuskaat
5 gram gemalen anijs
12 peulen kardemom
3 gram gemalen witte peper

óf 8 eetlepels kaneel en 1 eetlepel van de gemberpoeder, kruidnagel, nootmuskaat, anijs en kardemom en 1,5 theelepel witte peper.

Zelf kardemom roosteren en vijzelen is even een  werkje maar de heerlijke geur is tien keer beter dan wat je gemalen koopt uit een potje. Kardemom-aroma vervliegt namelijk vrij snel. Als je voor het vijzelen de moeite wil nemen om de peulen kort te roosteren in een droge koekenpan is het eindresultaat nog beter, veel meer geur en smaak en het vijzelen gaat sneller. Verwijder vóór het vijzelen van kardemom de taaie groene zaadpeul en gebruik alleen de geurige zwarte en bruine zaadjes die binnenin de peul zitten.
Als je de smaak te pakken krijgt van zelf kruidenmengsels maken, is het leuk om zelf te variëren  in de verhoudingen van de speculaaskruiden. De anijs kun je bijvoorbeeld vervangen door gemalen koriander, voor een andere pittige smaak. Zo maak je steeds andere koekjes van eigen deeg.
Meng alle specerijen goed en doe ze in een kleine goed sluitende glazen pot met een naamsticker erop.

Pompoenkruiden smaken heerlijk in een zoet of hartig oosters getint pompoengerecht zoals in Marokkaanse tajines of stoofpotten maar ze zijn ook lekker in zoete koekjes en taart. Het is een variatie uit Amerika op koek- en speculaaskruiden en ze bevatten vaak vrij veel gember. Een kop koffie met wat van deze kruiden erin is ook bijzonder lekker.

Pompoenkruiden maak je bijvoorbeeld in de volgende verhouding:
1 eetlepel kaneel, 1,5 theelepel gemalen gemberpoeder, 0,5 theelepel nootmuskaat en 0,5 theelepel piment of gemalen kruidnagel.Meng deze specerijen goed en doe ze in een goed sluitende glazen potje met een mooie naamsticker erop.